اروپا با فناوری چین به جنگ بحران خودروهای برقی می‌رود

اروپا که زمانی چین را تهدیدی برای صنعت خودرو برقی خود می‌دانست، اکنون به دنبال استفاده از همان فناوری‌هایی است که باعث نگرانی‌اش شده بود. استراتژی جدید بروکسل این است: همکاری با رقیب برای بازگشت به میدان رقابت.

طی چند سال گذشته، سیاست‌گذاران اروپایی با نگرانی شاهد حضور فزاینده خودروسازان چینی در بازار این قاره بوده‌اند؛ شرکت‌هایی که با خودروهای برقی ارزان‌تر، فناوری پیشرفته‌تر و سرعت بالاتر در نوآوری، جایگاه برندهای سنتی اروپا را به چالش کشیده‌اند.

برای بسیاری از ناظران، ورود خودروهای چینی تنها یک رقابت تجاری ساده نیست؛ بلکه تهدیدی برای یکی از مهم‌ترین پایه‌های صنعتی اروپا محسوب می‌شود. صنعت خودرو در اتحادیه اروپا به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۱۳ میلیون شغل را پشتیبانی می‌کند و یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد این قاره به شمار می‌رود.

اما در حالی که نگرانی‌ها درباره «شوک چین» افزایش یافته، رویکرد جدید اروپا در حال تغییر است. به جای تلاش صرف برای مقابله با چین، برخی خودروسازان اروپایی اکنون به دنبال استفاده از فناوری و تجربه چینی برای بازگشت به رقابت هستند.

جنگ تجاری بر سر خودروهای برقی آغاز شد

خودروهای برقی نخستین میدان اصلی رویارویی اقتصادی میان اتحادیه اروپا و چین بودند. اروپا سال گذشته برای خودروهای برقی تولیدشده در چین تعرفه وضع کرد؛ اقدامی که هدف آن حمایت از تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از ورود گسترده خودروهای یارانه‌ای چینی به بازار اروپا بود.

چین نیز در واکنش، اقداماتی علیه برخی کالاهای اروپایی از جمله کنیاک، محصولات لبنی و گوشت خوک انجام داد.

با این حال، واقعیت بازار نشان می‌دهد که حذف چین از زنجیره خودروهای برقی برای اروپا نه آسان است و نه لزوماً منطقی. صنعت چین طی سال‌های گذشته در حوزه باتری، نرم‌افزار، قطعات و تولید انبوه به پیشرفت چشمگیری رسیده است.

فاصله اروپا و چین آن‌قدرها هم غیرقابل جبران نیست

با وجود نگرانی‌های اولیه، برخی کارشناسان معتقدند فاصله میان خودروسازان اروپایی و چینی می‌تواند کاهش یابد.

برخی مدیران صنعت خودرو پیش‌بینی می‌کنند که برندهای اروپایی ممکن است تا سال‌های ۲۰۲۸ یا ۲۰۲۹ از نظر هزینه تولید به رقبای چینی نزدیک شوند.

البته این مسیر ساده نخواهد بود. موفقیت اروپا به دو عامل کلیدی بستگی دارد: نخست، اجرای درست سیاست‌های حمایتی مانند قانون پیشنهادی Industrial Accelerator Act و دوم، حفظ دسترسی خودروسازان اروپایی به فناوری، قطعات و دانش فنی چین.

در واقع، اروپا برای رقابت با چین به بخشی از توانمندی‌های خود چین نیاز دارد.

3 مسیر اروپا برای استفاده از فناوری چین

خودروسازان اروپایی اکنون سه راه اصلی برای بهره‌گیری از مزیت‌های چین پیش روی خود دارند.

۱. همکاری مستقیم با شرکت‌های چینی

نخستین مسیر، دریافت فناوری و طراحی از شرکای چینی است. نمونه این رویکرد را می‌توان در همکاری استلانتیس با شرکت لیپ‌موتور و همکاری رنو با جیلی مشاهده کرد.

در این مدل، شرکت‌های اروپایی بدون صرف سال‌ها زمان برای توسعه فناوری از ابتدا، از ظرفیت شرکت‌های چینی استفاده می‌کنند.

۲. توسعه خودرو در چین

مسیر دوم، طراحی و توسعه خودروهای برقی در چین است. رنو در پروژه خودروی برقی Twingo از همین روش استفاده کرده است؛ یعنی توسعه محصول با بهره‌گیری از ظرفیت مهندسی چین و عرضه آن در بازار اروپا.

۳. استفاده از زنجیره تأمین چین

راه سوم، استفاده از قطعات آماده چینی است. چین امروز یکی از کامل‌ترین زنجیره‌های تأمین خودروهای برقی جهان را در اختیار دارد؛ از باتری گرفته تا سیستم‌های الکترونیکی و قطعات نرم‌افزاری.

برای بسیاری از شرکت‌های اروپایی، استفاده از این ظرفیت می‌تواند سریع‌ترین راه برای کاهش هزینه‌ها باشد.

بروکسل به دنبال انتقال تولید چینی‌ها به اروپا است

اتحادیه اروپا احتمالاً تلاش خواهد کرد با استفاده از سیاست‌های صنعتی، شرکت‌های چینی را تشویق یا مجبور کند بخشی از تولید خود را به داخل اروپا منتقل کنند.

هدف این است که خودروسازان چینی نیز با همان چالش‌هایی روبه‌رو شوند که شرکت‌های اروپایی با آن مواجه هستند؛ از جمله هزینه بالای نیروی کار و انرژی.

قانون پیشنهادی IAA نیز می‌تواند نقش مهمی در این زمینه داشته باشد. این قانون پیشنهاد می‌کند شرکت‌هایی که از حمایت‌های دولتی اروپا استفاده می‌کنند، درصد مشخصی از قطعات خود را از داخل اروپا تأمین کنند.

در صورت اجرای موفق این سیاست، شرکت‌های چینی یا مجبور خواهند شد از قطعات اروپایی استفاده کنند یا بخشی از زنجیره تأمین خود را به اروپا منتقل کنند.

خودروسازان اروپایی مجبور به کاهش هزینه شده‌اند

هم‌زمان با تلاش برای استفاده از فناوری چین، شرکت‌های اروپایی نیز در حال بازسازی ساختارهای خود هستند. فولکس‌واگن در ماه مارس اعلام کرد که تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۰ هزار شغل را در آلمان، از جمله در برندهای پورشه و آئودی، حذف خواهد کرد.

هدف این کاهش‌ها، پایین آوردن هزینه‌های ثابت و افزایش توان رقابت در برابر شرکت‌های چینی است. مدیران صنعت خودرو اروپا معتقدند پیشرفت فناوری می‌تواند به آنها فرصت دهد فاصله خود با چین را کاهش دهند.

فناوری خودروهای برقی؛ مسابقه‌ای که هنوز تمام نشده است

مدیرعامل رنو در چین معتقد است فناوری خودروهای برقی مانند بسیاری از فناوری‌های دیگر از یک منحنی S شکل پیروی می‌کند.

در مراحل ابتدایی، یک کشور یا شرکت می‌تواند با سرعت زیادی پیشرفت کند، اما زمانی که فناوری به بلوغ می‌رسد، سرعت نوآوری کاهش می‌یابد و رقبا فرصت نزدیک شدن پیدا می‌کنند.

بر همین اساس، اروپا امیدوار است با استفاده از فناوری موجود چین، فاصله خود را کاهش دهد.

رنو قصد دارد مدل «طراحی در چین، تولید در اروپا» را در پروژه‌های آینده نیز ادامه دهد؛ الگویی که ممکن است سایر خودروسازان اروپایی نیز از آن پیروی کنند.

بحران داخلی چین؛ فرصتی برای اروپا؟

خودروسازان چینی نیز بدون مشکل نیستند. کاهش تدریجی حمایت‌های دولتی در چین باعث شده رقابت میان شرکت‌های داخلی شدیدتر شود. بسیاری از شرکت‌ها با سود بسیار پایین یا حتی زیان فعالیت می‌کنند و برخی کارشناسان معتقدند تعداد زیادی از آنها در آینده حذف خواهند شد.

جنگ قیمتی در بازار داخلی چین ممکن است شرکت‌های باقی‌مانده را وادار کند بیشتر به بازارهای خارجی توجه کنند.

اروپا دوباره در حال نزدیک شدن به چین است

اگر فضای صنعت خودرو اروپا در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ سرشار از نگرانی بود، اکنون نشانه‌هایی از تغییر دیده می‌شود.

خودروهای برقی جدید فولکس‌واگن که در نمایشگاه پکن معرفی شدند، نسبت به مدل‌های قبلی این شرکت پیشرفت چشمگیری داشتند؛ طراحی جذاب‌تر، امکانات نرم‌افزاری بیشتر و شباهت بیشتر به محصولات موفق چینی.

در سال ۲۰۲۵، پنج شرکت پیشرو در نوآوری خودروهای برقی شامل بی‌وای‌دی، بی‌ام‌و، رنو، مرسدس‌بنز و جیلی بودند.

خودروسازان چینی حدود ۳۲.۴ درصد از فعالیت‌های نوآورانه وزن‌دهی‌شده در حوزه خودروهای برقی را به خود اختصاص دادند، در حالی که سهم شرکت‌های آلمانی به ۳۱.۹ درصد رسید.

این رقم نشان می‌دهد فاصله‌ای که زمانی بسیار بزرگ بود، اکنون کاهش یافته است.

چالش بزرگ‌تر اروپا؛ نرم‌افزار و هوش مصنوعی

با وجود کاهش فاصله هزینه‌ای، بزرگ‌ترین چالش اروپا همچنان فناوری است.

آینده خودروهای برقی فقط به باتری و موتور وابسته نیست؛ نرم‌افزار، تجربه کاربری و سیستم‌های هوشمند نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

به همین دلیل، شرکت‌هایی مانند مرسدس‌بنز و بی‌ام‌و برای توسعه فناوری‌های کمک‌راننده در چین با شرکت‌هایی مانند Momenta همکاری کرده‌اند.

مرسدس‌بنز همچنین تصمیم گرفته از دستیار هوش مصنوعی Doubao شرکت ByteDance در خودروهای ویژه بازار چین استفاده کند.

در مقابل، اروپا هنوز تعداد محدودی شرکت قدرتمند در حوزه نرم‌افزار خودروهای خودران دارد.

آینده صنعت خودرو اروپا به چین گره خورده است

اروپا ممکن است بتواند شکاف هزینه‌ای خود با چین را کاهش دهد، اما پر کردن فاصله فناوری بسیار دشوارتر خواهد بود.

خودروسازان اروپایی برای بازگشت به رقابت ناچارند از بخشی از توانایی‌های چین استفاده کنند؛ اما این وابستگی هزینه‌هایی نیز دارد.

انتقال بخشی از تحقیق و توسعه به چین می‌تواند فرصت‌های شغلی مهندسی در اروپا را کاهش دهد. همچنین اتکا به قطعات چینی ممکن است فضای کمتری برای رشد تولیدکنندگان اروپایی قطعات خودرو باقی بگذارد.

در نهایت، اروپا برای نجات صنعت خودرو برقی خود با یک تناقض روبه‌رو است: برای شکست دادن چین، باید بخشی از فناوری چین را بپذیرد.

منبع: scmp