چرا سفر اکتشافی چین به اقیانوس منجمد شمالی خشم آمریکا را برانگیخته است؟

گارد ساحلی ایالات متحده اعلام کرد کشتی‌های اکتشافی قطبی چین را هنگام عبور از دریای برینگ به سمت اقیانوس منجمد شمالی به دقت زیر نظر داشته است؛ اقدامی که در بحبوحه نگرانی‌ها درباره جاه‌طلبی‌های ژئوپلیتیکی پکن در این منطقه انجام شد.

به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، گارد ساحلی آمریکا اعلام کرد ناو گارد ساحلی «مونرو» به طور فعال دو کشتی تحقیقاتی چین، «شولونگ» و «شولونگ ۲»، را هنگام حرکت به سمت شمال از طریق منطقه انحصاری اقتصادی آمریکا و فلات قاره توسعه‌یافته این کشور در دریای برینگ، در مسیر اقیانوس منجمد شمالی، رصد کرده است.

این گارد همچنین اعلام کرد که این نخستین بار در سال جاری است که کشتی‌های چینی از این آب‌ها عبور می‌کنند.

کشورها در منطقه انحصاری اقتصادی خود که تا ۲۰۰ مایل دریایی از ساحل امتداد دارد، از حقوق حاکمیتی بر منابع طبیعی و فعالیت‌های اقتصادی برخوردار هستند، اما حاکمیت کامل بر فضای آبی آن را در اختیار ندارند.

گارد ساحلی آمریکا اعلام کرد که اگرچه کشتی‌های خارجی مطابق با قوانین بین‌المللی مجاز به فعالیت در منطقه انحصاری اقتصادی و فلات قاره آمریکا هستند، اما این نهاد «همچنان هوشیار خواهد بود تا اطمینان حاصل کند فعالیت‌های آنها با قوانین بین‌المللی موجود مطابقت دارد.»

این نهاد افزود که انجام تحقیقات علمی دریایی در این منطقه مستلزم دریافت مجوز قبلی از آمریکا و سپس به اشتراک گذاشتن اطلاعات جمع‌آوری‌شده است.

افزایش تعداد مأموریت‌های تحقیقاتی چین نشان‌دهنده راهبرد بلندمدت این کشور برای ایجاد حضوری پایدارتر در منطقه قطب شمال است.

اینکه چین اقدامات عملی برای اعزام کشتی‌های تحقیقاتی انجام می‌دهد، اهمیت دارد، زیرا این اقدام گامی در جهت فعالیت‌های بعدی این کشور در منطقه محسوب می‌شود.

تنش‌ها در منطقه قطب شمال، به‌ویژه در نزدیکی تنگه برینگ که آسیا را از آمریکا جدا می‌کند، همزمان با افزایش رزمایش‌های مشترک چین و روسیه در این منطقه، رو به افزایش بوده است.

حضور کشتی‌های تحقیقاتی چین مدت‌هاست نگرانی‌های امنیتی آمریکا و دیگر کشورها را برانگیخته است.

مقام‌های دفاعی آمریکا به طور فزاینده‌ای معتقدند این مأموریت‌ها اهداف نظامی نیز دارند، به‌ویژه در زمینه جمع‌آوری داده‌های اقیانوس‌شناسی. پکن این ادعاها را قاطعانه رد کرده است.

راهبرد ملی آمریکا برای منطقه قطب شمال در سال ۲۰۲۲ که در دولت جو بایدن منتشر شد، هشدار داده بود که چین از برخی فعالیت‌های علمی غیرنظامی برای انجام «تحقیقات دومنظوره با کاربردهای اطلاعاتی یا نظامی» استفاده می‌کند.

روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست پیش‌تر درباره پیامدهای نظامی مأموریت‌های دریایی مشابه چین در سایر مناطق گزارش داده و نوشته بود که برخی ناظران این مأموریت‌ها را ذاتاً دومنظوره می‌دانند، زیرا داده‌های اقیانوس‌شناسی جمع‌آوری‌شده، شناخت بهتری از محیط زیر آب فراهم می‌کند.

تغییرات دما، فشار و شوری آب بر نحوه انتشار صوت در اقیانوس تأثیر می‌گذارد و این اطلاعات می‌تواند به خدمه زیردریایی‌ها کمک کند تا از شناسایی شدن جلوگیری کنند.

راهبرد قطب شمال پنتاگون در سال ۲۰۲۴ نیز تصریح کرده بود که یخ‌شکن‌های چین «امکان پیشبرد تحقیقات دومنظوره غیرنظامی ـ نظامی این کشور در قطب شمال را فراهم می‌کنند» و مأموریت‌های متوالی آنها توانمندی‌هایی از جمله وسایل نقلیه زیرآبی بدون سرنشین و هواپیماهای بال‌ثابت مناسب مناطق قطبی را آزمایش کرده‌اند.

هر دو کشتی «شولونگ» و «شولونگ ۲» یخ‌شکن‌های تحقیقاتی هستند که در مناطق قطبی فعالیت می‌کنند و این مأموریت، شانزدهمین سفر علمی چین به قطب شمال محسوب می‌شود. چین معمولاً تحقیقات خود را در تابستان در قطب شمال و در زمستان در جنوبگان انجام می‌دهد.

وزارت منابع طبیعی چین اعلام کرد که سه یخ‌شکن تحقیقاتی «شولونگ»، «شولونگ ۲» و «جیدی» از شهر ساحلی دالیان در شمال‌شرق چین برای مأموریتی که تا ماه اکتبر ادامه خواهد داشت، عازم قطب شمال شده‌اند.

قرار است یک کشتی تحقیقاتی چندمنظوره دیگر به نام «تانسوئو ۳» نیز در ادامه به این مأموریت بپیوندد.

به گفته این وزارتخانه، این مأموریت بر تغییرات اقلیمی جهانی و پیامدهای آن متمرکز خواهد بود و مطالعاتی در زمینه یخ دریایی، هیدرولوژی، زیست‌شناسی، بوم‌شناسی و شرایط جوی اقیانوس منجمد شمالی انجام خواهد داد.

علاقه چین به قطب شمال طی سه دهه گذشته به طور پیوسته افزایش یافته است، زیرا تغییرات اقلیمی مسیرهای جدید کشتیرانی را گشوده، منابع دست‌نخورده را آشکار کرده و اهمیت راهبردی این منطقه را افزایش داده است.

پکن که هیچ خط ساحلی در قطب شمال ندارد، تلاش کرده از طریق تحقیقات علمی جای پای خود را در «شمال دور» تثبیت کند و در سند سیاست‌گذاری سال ۲۰۱۸ خود، چین را «کشوری نزدیک به قطب شمال» توصیف کرده است.

از سال ۱۹۹۹ تاکنون، چین به صورت دوره‌ای کشتی‌های تحقیقاتی خود را از طریق دریای برینگ برای انجام پژوهش‌های قطب شمال اعزام کرده و در گذشته معمولاً تنها یک کشتی در هر مأموریت شرکت می‌کرد.

در سال ۲۰۲۵، چین بزرگ‌ترین تیم علمی تاریخ خود را با حضور چهار کشتی به این منطقه اعزام کرد.

در جریان آن مأموریت، گارد ساحلی آمریکا ناو «هیلی» را برای تعقیب، نظارت و برقراری ارتباط با کشتی‌های چینی که در سواحل آلاسکا فعالیت می‌کردند اعزام کرد و همچنین یک فروند هواپیمای HC-130J Hercules را نیز به منطقه فرستاد.

منبع: scmp