صدمین سالگرد تولد جیانگ زمین که در ۱۷ اوت با برگزاری مراسم یادبودی در پکن و با حضور و سخنرانی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، گرامی داشته شد، صرفاً مناسبتی برای بزرگداشت یکی از رهبران پیشین چین نبود. این مراسم همچنین بازخوانی تاریخ سیاسی چین بود؛ فرصتی برای تعیین جایگاه جیانگ، دوره رهبری او و میراث اصلاحات مرتبط با آن در روایت گستردهتر تحول حزب کمونیست چین و روند مدرنسازی این کشور.
به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، همین موضوع است که به این رویداد اهمیت سیاسی میبخشد. پرسش فقط این نیست که چرا چین با چنین برجستگیای از جیانگ یاد میکند، بلکه این است که چرا رهبری چین این مقطع تاریخی را برای تأکید دوباره بر جایگاه او در روایت سیاسی کشور انتخاب کرده و این امر چه چیزی درباره نگاه پکن به مسیر «اصلاحات و گشایش» تا مدرنسازی امروز چین نشان میدهد.
شی جینپینگ در سخنرانی خود، جیانگ را بهطور مشخص در تاریخ حزب جای داد و از او بهعنوان هسته رهبری مرکزی نسل سوم حزب و یکی از بنیانگذاران اصلی اندیشه مهم «سه نمایندگی» یاد کرد. او همچنین بر نقش جیانگ در اصلاحات و گشایش، مدرنسازی سوسیالیستی و توسعه چین تأکید کرد.
این نوع صورتبندی اهمیت دارد. جیانگ نه بهعنوان یک چهره سیاسی منفرد و نه صرفاً نماینده دورهای سپریشده معرفی میشود؛ بلکه در زنجیرهای از رهبری سیاسی و توسعه ملی قرار میگیرد که چندین دهه را دربر میگیرد.
برای رهبری چین، تداوم تاریخی از اهمیت سیاسی قابل توجهی برخوردار است. دوره اصلاحات یک رویداد واحد نبود، بلکه مجموعهای از آزمونها، تعدیلها و تغییرات نهادی بود که نسلهای مختلف رهبران آن را دنبال کردند. دوران حضور جیانگ در رهبری ملی، بهویژه در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، با یکی از مهمترین تحولات تاریخ معاصر چین همزمان شد: تثبیت اقتصاد بازار سوسیالیستی، شتاب گرفتن جهانیشدن اقتصادی، توسعه پودونگ، اصلاح و تجدید ساختار شرکتهای دولتی و پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی.
این تحولات، رابطه چین با اقتصاد جهانی را بهطور بنیادین تغییر داد. چین از بازیگری نسبتاً حاشیهای در تولید و تجارت بینالمللی به قدرتی تبدیل شد که بهطور فزاینده در مرکز تولید و تجارت جهانی قرار میگرفت.
بنابراین، بزرگداشت جیانگ در شرایط کنونی به معنای اذعان به این واقعیت نیز هست که چین امروز یکباره شکل نگرفته است. قدرت اقتصادی کنونی این کشور حاصل انباشته چندین دهه آزمون نهادی، اصلاحات، گشایش و تداوم سیاستی است.
اصلاحات؛ هم گذشته و هم آینده چین
این موضوع در سال ۲۰۲۶ اهمیت ویژهای دارد.
چین در حال ورود به دوره پانزدهمین برنامه پنجساله است؛ آن هم در محیط بینالمللیای که بهطور اساسی با دوران جیانگ تفاوت دارد. رقابت راهبردی چین و ایالات متحده تشدید شده، حمایتگرایی تجاری با قدرت بازگشته، محدودیتهای فناوری در حال تغییر زنجیرههای تأمین هستند و تنشهای ژئوپلیتیکی برخی دولتها را به بازنگری در مفروضات جهانیشدن اقتصادی واداشتهاند.
در چنین شرایطی، تأکید دوباره بر میراث دوره اصلاحات را لزوماً نباید نوعی نوستالژی تلقی کرد؛ بلکه میتوان آن را نشانهای از جهتگیری آینده نیز دانست.
پیام چین این است که اصلاحات و گشایش همچنان بخشی از مسیر تاریخی این کشور است، هرچند محتوا و روشهای آن باید متناسب با شرایط متغیر تحول پیدا کند. ممکن است محیط خارجی بهشدت تغییر کرده باشد، اما پکن مدرنسازی را به معنای عقبنشینی از جهان معرفی نمیکند.
به همین دلیل، بزرگداشت جیانگ اهمیتی فراتر از تاریخ سیاسی داخلی چین پیدا میکند. دوران رهبری او ارتباط نزدیکی با ادغام عمیقتر چین در اقتصاد جهانی داشت. عضویت در سازمان تجارت جهانی، گسترش تجارت خارجی، افزایش سرمایهگذاری خارجی و شکلگیری پیوندهای صنعتی جهانی، بخشی از بنیانهای چین امروزی را ایجاد کردند.
در زمانی که «جداسازی» و «ریسکزدایی» به مفاهیمی مهم در مباحث سیاستگذاری بینالمللی تبدیل شدهاند، یادآوری این تاریخ حامل این پیام است که چین همچنان گشایش را یکی از مؤلفههای مهم توسعه خود میداند.
میراث آزمون و تجربه
صدمین سالگرد، یک سالگرد معمولی نیست؛ بلکه بهطور طبیعی فرصتی برای بازنگری تاریخی ایجاد میکند. جیانگ در سال ۱۹۲۶ متولد شد و صدمین سالگرد تولد او در زمانی فرا رسیده که چین بار دیگر با پرسشهای مهمی درباره تحول اقتصادی، توسعه فناوری، امنیت ملی و رابطه خود با جهان خارج روبهرو است.
چنین مقاطعی دولتها و جوامع را نهتنها به بازنگری گذشته، بلکه به استخراج معنا از آن ترغیب میکند. ارزش سیاسی حافظه تاریخی دقیقاً در همین مسئله نهفته است. رهبران سیاسی با تعیین اینکه کدام دستاوردها برجسته شوند و چگونه به زمان حال پیوند بخورند، میتوانند چارچوبی برای درک گذشته ایجاد کنند.
از این منظر، بزرگداشت جیانگ نوعی یکپارچهسازی تاریخی محسوب میشود. این مراسم بر این ایده تأکید دارد که تجربه حکمرانی حزب باید بهصورت انباشتی و پیوسته درک شود، نه به شکل مجموعهای از گسستهای سیاسی متوالی.
این به معنای تأیید کامل تمام سیاستهای دوران جیانگ نیست و همچنین نشان نمیدهد که چین قصد دارد شرایط سه دهه قبل را بازسازی کند. اقتصاد جهانی، جامعه چین و جایگاه این کشور در نظام بینالمللی همگی بهشدت تغییر کردهاند.
بلکه نکته اصلی این است که تداوم الزاماً به معنای تکرار نیست. اصلاحات و گشایش دهه ۱۹۹۰ را نمیتوان بهسادگی در دهه ۲۰۲۰ تکرار کرد. با این حال، اصول زیربنایی آن مانند آزمون و تجربه، سازگاری نهادی، تعامل با اقتصاد جهانی و تلاش برای مدرنسازی را میتوان متناسب با دوران جدید بازتفسیر کرد.
شاید مهمترین معنای سیاسی بزرگداشت صدمین سالگرد تولد جیانگ همین باشد. قرار دادن جیانگ در مسیر تاریخی پیوسته حزب و کشور، روایت سیاسیای را تقویت میکند که بر «جانشینی بدون گسست، اصلاحات بدون کنار گذاشتن گذشته و مدرنسازی بدون فراموشی تاریخی» استوار است.
تداوم سیاسی، نه نوستالژی
پیامی که از پکن مخابره میشود این است که چین امروز محصول تجربهای انباشته است؛ اصلاحات و گشایش همچنان بخشی جداییناپذیر از روایت مدرنسازی کشور محسوب میشود؛ نسلهای مختلف رهبری بهعنوان مشارکتکنندگان در یک پروژه ملی مستمر معرفی میشوند و درسهای دورههای گذشته همچنان در شرایطی که چین با محیط بینالمللی پرچالشتری روبهرو شده، اهمیت دارند.
از این منظر، مهمترین پرسش درباره صدمین سالگرد تولد جیانگ صرفاً این نیست که شی جینپینگ چه ارزیابیای از او دارد. مسئله مهمتر این است که رهبری کنونی چگونه از میراث جیانگ برای توضیح رابطه میان گذشته اصلاحطلبانه چین، مدرنسازی کنونی و آینده نامطمئن این کشور استفاده میکند.
پاسخ ظاهراً روشن است: چین قصد بازگشت به دوران جیانگ را ندارد. در عوض، میخواهد آنچه را تجربه تاریخی مفید آن دوره میداند حفظ و متناسب با شرایط جدید بازتعریف کند.
این نوستالژی نیست؛ بلکه تأکید بر تداوم سیاسی است و در دورهای از تحولات عمیق جهانی، بیانی آگاهانه درباره این است که چین ریشههای تاریخ مدرن خود را کجا میبیند و قصد دارد در آینده به کدام سمت حرکت کند.
منبع: scmp
دیدگاهها و نظرات تحلیلی 0
دیدگاههای شما پس از بررسی تیم اندیشکده چیننگار منتشر خواهد شد.
برای ارسال دیدگاه، وارد حساب کاربری خود شوید
جهت حفظ کیفیت گفتگوهای تحلیلی و تخصصی، ارسال دیدگاه منحصراً برای اعضای محترم اندیشکده چیننگار امکانپذیر است. ورود سریع و بیدرنگ با شماره همراه فراهم است.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است
شما نخستین فردی باشید که دیدگاه یا تحلیل خود را درباره این مطلب بیان میکند.