روی دیوار یک تولیدی کوچک در یکی از دورافتادهترین مناطق چین با حروف قرمز بزرگ شعاری نوشته شده است که معنیاش میشود: «با تاوباو، با روزهای تلخ خداحافظی کنید. تجارت الکترونیک، مسیری است بهسوی خوشبختی».
آمریکا به دنبال ایجاد اتحادیه غیررسمی تجاری کشورهای غربی علیه چین است. روزنامه والاستریت ژورنال خبر داده که دولت ترامپ میخواهد برای مقابله با اقدامات چین در استفاده از قدرت تجاری خود برای اعمال فشار علیه کشورها، اتحادیهای از کشورهای غربی تشکیل دهد. مقامات ارشد دولت ترامپ میگویند، آنها حتی در حالی که ترامپ دو ماه آخر ریاست جمهوری خود را میگذارند، قصد دارند اقدامات سختگیرانه جدید علیه پکن اتخاذ کنند. مقامات دولت ترامپ میگویند، بلندپروازانهترین تلاش میتواند تشکیل اتحادیه غیررسمی از کشورهای غربی برای مقابله مشترک با چین در استفاده از قدرت تجاری پکن برای اعمال فشار علیه کشورها است. آنها میگویند پیگیری این طرح زمانی مدنظر قرار گرفت که چین در واکنش به درخواست استرالیا برای تحقیق در مورد منشأ بیماری کرونا، استرالیا را تحت فشار اقتصادی قرار داد. یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت: چین در تلاش است تا با فشار اقتصادی شدید، کشورها را تسلیم خود کند. غرب نیاز به ایجاد سیستمی برای مقابله جمعی با چین دارد. طبق برنامه تلافیجویانه مشترک، وقتی چین واردات را از یک کشور تحریم میکند، کشورهای متحد توافق میکنند کالاهای صادراتی کشور مذکور را خریداری کنند یا به آن غرامت ارائه دهند. روش دیگر هم این است که این کشورهای متحد میتوانند به طور مشترک در مورد ارزیابی تعرفههای مربوط به چین تصمیمگیری کنند تا زیان حاصله را جبران کنند. دولت آمریکا همچنین به دنبال گسترش ممنوعیت واردات کالاهایی از منطقه سین کیانگ چین است که گفته میشود با کار اجباری تولید شدهاند. همچنین اضافه کردن برخی شرکتهای چینی به لیست سیاه وزارت بازرگانی آمریکا دیگر اقدام کاخ سفید خواهد بود. جو بایدن رئیسجمهور منتخب آمریکا نیز سیگنالهایی را ارسال کرده است که نشان میدهد دولت او هم نسبت به چین، از تجارت گرفته تا فناوری، مواضع سختی اتخاذ خواهد کرد. منبع
تصاویر منتشر شده از شرکت کشتیسازی Hudong در بندر شانگهای نشان میدهد که کار ساخت بر روی سومین فروند از ناوهای مخصوص تهاجم آبی خاکی تایپ 075 در حال انجام بوده و شناور دوم نیز تقریبا آمده است و بنا به نظر برخی از کارشناسان، قبل از شروع سال نو چینی آزمایشهای دریایی خود را آغاز خواهد کرد. این ناوها میتوانند تا 30 فروند بالگرد تهاجمی را میزبانی کنند. وزن این شناورها در حدود 40 هزار تن بوده و طول آنها نیز 237 و عرض آن ها نیز 43 متر است. چین تلاشها برای طراحی و ساخت این کلاس جدید از شناورها را از سال 2011 میلادی آغاز کرده است. اولین ناو در این کلاس 25 سپتامبر سال گذشته به آب افتاده و همچنان در حال طی کردن آزمایشهای مورد نظر در دریا است. این شناورها در بخش تسلیحاتی به دو قبضه توپ گاتلینگ 30 میلی متری مدل H/PJ-11 و دو پرتابگر موشکهای کوتاه برد سطح به هوای HQ-10 مجهز است. هر دو این سامانهها ساخت چین بوده و در نهایت این کشور قصد دارد که سه فروند از این شناورها را در اختیار بگیرد. شناورهای تهاجم آبی خاکی در سالهای اخیر اولویت ویژهای در دکترین نظامی نیروی دریایی ارتش چین پیدا کرده، چرا که چین با خارج شدن از لاک دفاعی سنتی در حال تبدیل شدن به یک قدرت تهاجمی با قابلیت عملیات در آبهای دور از خانه است. شناورهای تهاجم آبی خاکی معمولا با حمل بالگردها، هاورکرافتها و تفنگداران دریایی نقش حامل و پیشتیبان از این شکل حملات را بر عهده میگیرند. کارشناسان طرحهای چین در این بخش را مرتبط با بحثهای این کشور مبنی بر استفاده از زور برای بازگرداندن تایوان به زیر پرچم چین و یا حمله به نقاط حساس در منطقه دریای چین جنوبی تلقی میکنند.
خبرگزاری رویترز با استناد به پیشنویس یک سند اعلام کرد دولت ترامپ در حال برنامهریزی برای معرفی 89 شرکت چینی و 28 شرکت روسی به عنوان کاربری نهایی نظامی است تا شرکتهای آمریکایی را از تجارت با آنها منع کند. در صورت انتشار این لیست، شرکتهای آمریکایی برای صادرات اقلام مختلف به این شرکتها باید مجوزهای ویژهای را از دولت ایالات متحده دریافت کنند. بر اساس گزارشها، این محدودیتهای صادراتی، از نرمافزارهای رایانهای تا تجهیزات علمی و قطعات و اجزای هواپیما را شامل میشود. در حالی که به دست آوردن چنین مجوزی روی کاغذ، امکانپذیر است، اما به نظر میرسد در صورت تصویب این طرح که توسط وزارت بازرگانی ایالات متحده تهیه شده است، هرگونه تقاضا از سوی شرکتهای آمریکایی برای تجارت با شرکتهایی با عنوان «کاربری نهایی نظامی» رد خواهد شد. با گسترش دایره شمولیت اصطلاح «کاربری نهایی نظامی»، اکنون حتی شرکتهایی که اساساً بر تجارت غیرنظامی متمرکز هستند، میتوانند تحت تعریف نهادهای مشکوک به حمایت یا مشارکت در نگهداری یا تولید اقلام نظامی قرار گیرند. رویترز میگوید در حال حاضر این سند درمجموع 177 شرکت عمدتاً چینی را شامل میشود، اما احتمال افزایش آن وجود دارد. گفته میشود شرکتهایی مانند شرکت هواپیمایی تجاری چین Commercial Aircraft Corp of China (COMAC)، شرکت صنایع هوایی چین Aviation Industry Corporation of China (AVIC) و شرکتهای تابعه آن و همچنین شرکت Irkut روسیه ازجمله شرکتهایی هستند که در این لیست ذکر شدهاند. این اقدام دولت آمریکا ممکن است برای شرکتهای آمریکایی مانند جنرال الکتریک و هانیول اینترنشنال در همکاری با چین موانعی ایجاد کند، زیرا این دو شرکت بزرگ آمریکایی جزو تامینکنندگان قطعه برای شرکت هواپیمایی تجاری چین هستند و با شرکت صنایع هوایی چین، سرمایهگذاری مشترک دارند. این محدودیتهای جدید صادراتی میتواند تنش میان واشنگتن و پکن را بیشتر کند. منبع
منطقه تبت که بخشی از مرز چین و هندوستان است، در ماههای اخیر شاهد برخی درگیریها بین واحدهای مرزی بین دو کشور بوده که منجر به بروز تلفات از هر دو سمت شده است. درگیریها در این بخش باعث شده که ارتش چین در ماههای اخیر واحدهای مختلف رزمی خود را به این منطقه اعزام کند. اخیرا واحدهای نیروی زمینی ارتش چین سفارش ویژهای برای پرندههای بدون سرنشین را برای این منطقه دادهاند. این سفارش شامل پهپادهای عمود پرواز Blowfish A2 است که در حقیقت یک بالگرد کوچک بدون سرنشین بوده و توانایی حمل مهمات کوچک را نیز دارد. این پرنده بدون سرنشین توسط شرکت چینی Zhuhai Ziyan ساخته شده و بر اساس اطلاعات اعلام شده توسط طرف سازنده این پهپاد میتواند با سرعت 130 کیلومتر در ساعت پرواز کرده و 12 کیلوگرم نیز محموله را به همراه داشته باشد. از دیگر موارد سفارش داده شده توسط ارتش چین برای این منطقه، دستگاههای تولید اکسیژن و خودروهای مخصوص تهیه و سرو غذا است. فرماندهی نظامی منطقه تبت چندی پیش از شرکتهای چینی فعال در حوزه پرندههای بدون سرنشین کوچک دعوت به حضور در منطقه و نمایش محصولات خود را کرده بود که در کنار پهپاد نام برده شده، سیستمهای دیگری مثل CW-25 و CW-10 نیز مورد نمایش قرار گرفته بود. یک سیستم مقابل با پرندههای بدونسرنشین دستی، سیستم تامین انرژی خورشیدی و سامانههای لجستیکی از موارد دیگر به نمایش درآمده در این بخش بوده است. منبع
شی جین پینگ رئیسجمهور چین استفاده از یک سیستم جهانی QR کد را برای کمک به آزادسازی سفرهای خارجی پیشنهاد کرد. استفاده از این کدها در سفرهای داخلی چین در کنترل بیماری کرونا به شدت مؤثر بوده است. شی جین پینگ رئیسجمهور چین روز شنبه در اجلاس مجازی گروه 20 پیشنهاد کرد که در بحبوحه شیوع ویروس کرونا برای مهیا کردن مجدد سفرهای فرامرزی مردم، کشورها از سیستم جهانی QR کد استفاده کنند. رئیسجمهور چین گفت که یک مکانیسم جهانی شامل شناخت متقابل گواهینامههای بهداشتی، از جمله نتایج آزمایش اسید نوکلئیک به صورت QR کد، میتواند برای فعال کردن سفرهای بین کشورها استفاده شود. این پیشنهاد بخشی از پیشنهادات چین در مورد اقدامات لازم برای مقابله با همهگیری کرونا است. شی جینپینگ همچنین تکرار کرد که چین مایل است واکسنهای خود را با سایر کشورهای جهان به اشتراک بگذارد. QR کد، بارکدی هست که اطلاعات قابل اسکن و خواندن توسط تلفنهای هوشمند را در خود جای دادهاند. این کدها در چین استفاده گستردهای دارند؛ هماکنون در چین سیستم ردیابی رنگی QR برای ردیابی ویروس کرونا استفاده میشود. اما مشخص نیست که آیا کشورهای دیگر میتوانند همچون چین از چنین سیستمی به عنوان راهی برای آزمایش و ردیابی افراد مبتلا به کرونا استفاده کنند یا نه. هماکنون در سطح جهان، قوانین قرنطینه کشورها برای مسافران خارجی متفاوت است و این امر سفرهای خارجی را دشوار کرده است. چین تا حد زیادی ویروس کرونا را تحت کنترل درآورده و محدودیت سفر داخلی چندانی ندارد؛ اما QR کدهای تلفن همراه برای اثبات وضعیت سلامت و سوابق سفر از ماه فوریه اجباری شده است. QR کد سبز به این معنی است که دارنده آن سالم است و میتواند سفر کند، در حالی که کد زرد یا قرمز به این معنی است که فرد باید قرنطینه شود. منبع
شرکت چینی هوآوی در سال 2020 با پیشی گرفتن از شرکتهای آمریکایی، رتبه اول جهان را از لحاظ ثبت اختراع در صنعت ارتباطات بیسیم به دست آورد. هوآوی در 10 ماه نخست سال 2020 بالغ بر 8607 اختراع در صنعت ارتباطات بیسیم ثبت کرده است. در رتبهبندی کشورها هم چین و ایالات متحده هر یک 32 درصد حق ثبت اختراع کل جهان را به خود اختصاص دادهاند و رتبه سوم در اختیار ژاپن قرار گرفته است. موفقیت هوآوی در کسب رتبه اول جهان در زمینه ثبت اختراع در صنعت ارتباطات بیسیم در حالی رقم خورده که این شرکت در یک سال اخیر تحت تحریمها و فشارهای شدید آمریکا قرار داشت. بر اساس گزارشی که توسط موسسه مطالعاتی incoPat منتشر شده 100 شرکت برتر جهان از لحاظ پیشرفت در صنعت ارتباطات بیسیم رتبهبندی شدهاند. بر اساس این رتبهبندی، هوآوی 8607 اختراع ثبتشده بیسیم را در دوره ژانویه تا اکتبر 2020 ثبت کرد و رتبه اول را به دست آورد. رتبه دوم در اختیار شرکت آمریکایی کوالکام با 5807 حق ثبت اختراع و رتبه سوم در اختیار شرکت چینی Oppo با 5353 حق ثبت اختراع قرار گرفته است. بر اساس رتبهبندی کشورها، چین و ایالات متحده هر یک 32 درصد اختراع ثبتشده را دارند و پس از آن ژاپن با 15 درصد و کره جنوبی با 7 درصد ثبت اختراع در رتبههای بعد قرار گرفتهاند. این فهرست بر اساس دادههای عمومی مربوط به حق ثبت اختراع در زمینه شبکههای ارتباطی بیسیم، از جمله نسل بعدی فناوری شبکه تلفن همراه 5G تهیه شده است. حق ثبت اختراع بهویژه در فناوریهای نوظهور مانند نسل پنجم اینترنت یا هوش مصنوعی در تعیین اینکه کدام شرکتها و کشورها در اقتصاد فردا برتری دارند، نقش مهمی دارد. ایالات متحده که از پیشرفت اقتصادی پکن نگران است، از سال گذشته جنگ فناوری با چین را افزایش داده است. منبع
مقامات بانک مرکزی چین با افول دلار آمریکا نقش جهانی بیشتری را برای یوآن میبینند. به گفته کارشناسان، یوآن به یک دارایی مورد اقبال سرمایهگذاران جهانی که به دنبال ثبات و بازده قطعی هستند، تبدیل شده است. دو مقام بانک مرکزی چین گفتهاند که در پی همهگیری بیماری کرونا، یوآن چین نقش بیشتری در تجارت و سرمایهگذاری جهانی خواهد داشت و از سوی دیگر انتظار میرود سلطه دلار آمریکا در سیستم پولی بینالمللی کاهش یابد. دینگ ژیجی Ding Zhijie، رئیس یک مرکز تحقیقاتی در اداره مدیریت ارز بانک مرکزی چین، گفته که یوآن به یک دارایی مورد علاقه برای سرمایهگذاران جهانی تبدیل شده است، زیرا اوراق قرضه دولتی با دلار، ین و یورو بازدهی کم یا حتی منفی دارند. اوراق قرضه دولتی پنجساله چین هنوز بازدهی سالانه بیش از 3 درصد دارند در حالی که اوراق بدهی دولت ایالات متحده با همان سررسید تنها 0.4 درصد بازدهی دارند و بازده اوراق قرضه آلمان نرخ منفی حدود 0.8 درصد است. علاوه بر این، بهبود سریع اقتصادی چین پس از بحران ناشی از ویروس کرونا به یوآن کمک کرده است تا علیرغم تلاش بانک مرکزی در کاهش سرعت تقویت آن، به بالاترین ارزش دو سال اخیر در برابر دلار برسد. پیام خوشبینانه دینگ نشاندهنده اعتماد به نفس تازه پکن است که یوآن نقش مهمی در صحنه بینالمللی برای تضعیف غیرمستقیم دلار آمریکا خواهد داشت. همچنین ژو چنگ جون، Zhou Chengjun رئیس موسسه تحقیقات مالی بانک مرکزی چین هم گفت: سیستم پولی بینالمللی که تاکنون تحت سلطه دلار آمریکا بوده، با افزایش نقش یوآن در تجارت جهانی در حال تغییرات اساسی است. وی همچنین گفت که چین استفاده از ارز محلی را در معاملات تجاری و سرمایهگذاری آینده اولویت خواهد داد. منبع
بازار فروش پرندههای بدون سرشین مسلح مدتی است که تبدیل به مرکز توجهات و رقابتهای داغ بین چند کشور خاص شده و برای اولین بار میتوان گفت که ایالات متحده آمریکا در این بازار تا حدی عقب مانده و به تازگی قصد دارد که وارد این بخش شود و اولین حرکت خود را با فروش پهپادهای مسلح به امارات انجام داده است. بحث فروش پرندههای بدون سرنشین مسلح و محدودیتهای آن به دوران قبل از پایان جنگ و به صورت دقیق سال 1987 است که صادرات موشکها و پرندههای بدون سرنشین با برد بیش از 500 کیلومتر و محموله 300 کیلوگرم را ممنوع میکرد. بسیاری از کشورها به این پیمان ملحق شدند، اما از همان ابتدا چین به این توافق وارد نشد. در فضای پس از 11 سپتامبر استفاده از پهپادها برای بحث شناسایی و حملات هوا به سطح توسط آمریکا با شدت بالا آغاز شده و تقریبا تا آغاز جدید دهه میلادی صرفا آمریکا، انگلستان و اسراییل دارندگان فناوری ساخت پهپادهای مسلح عملیاتی بودند. اما در دهه جدید بازیگران جدیدی مثل ترکیه ، ایران و چین وارد این رقابت شدند و بروز درگیریهای شدید در منطقه خاورمیانه در این دهه باعث رشد فناوریها و البته تقاضا برای پرندههای بدون سرنشین مسلح شد. ایالات متحده آمریکا با وجود مکرر درخواست متحدان نزدیک خود مثل عربستان و امارات برای فروش پهپادهای مسلح همچنان از فروش آنها به این کشورها سر باز زد و در این جا بود که چین وارد بازار فروش شد. حجم بسیار زیادی از پهپادهای مسلح چینی در کشورهای مختلف منطقه غرب آسیا و شمال عراق به فروش رفت. عریستان سعودی، امارات، عراق، اردن و مصر از جمله مشتریهای این پرندههای بدون سرنشین به حساب میآیند. این پرندههای بدون سرنشین چینی خصوصا در یمن، عراق و مرزهای مصر و لیبی در حجم بالایی مورد استفاده رزمی قرار گرفتند. چین به نوعی اولین کشوری بود که صادرات پهپادهای مسلح در مقادیر بالا را آغاز کرد. کارشناسان اعتقاد دارند یکی دیگر از دلایل موفقیت چین در این زمینه این است که چین بر خلاف دولتهای غربی در امور داخلی و مسائلی مثل حقوق بشر یا درگیر بودن کشور مورد نظر در درگیریهای داخلی و خارجی کاری نداشته و محصول مورد نظر را در اختیار مشتری قرار میدهد. حالا و با عقب افتادن در این بخش آمریکا تلاش دارد تا جایگاه خود در این بخش را بازیابی کند. ترامپ رییس جمهور آمریکا اخیرا با دستوراتی تغییراتی را در مفاد مد نظر آمریکا در قرارداد محدودیتهای موشکی مربوط به سال 1987 داده و به نوعی پهپاد ریپر را در دسته سامانههای رده 2 قرار داده و به این ترتیب امکان صادرات آنها را فراهم کرده است. منبع
مجموع تجارت دوجانبه ایران و چین در سه سال اخیر کمتر از نصف شده است. بر اساس آمار گمرک چین، در 9 ماه نخست سال 2018 مجموع تجارت دوجانبه ایران و چین بیش از 29 میلیارد دلار بود، اما در 9 ماه اول سال گذشته این رقم به 18 میلیارد دلار و در 9 ماه اول سال جاری به اندکی بیش از 11 میلیارد دلار نزول کرده است. به عبارت دیگر در سال 2020 نسبت به سال 2018 تجارت دوجانبه ایران و چین بیش از 60 درصد کمتر شده است. واردات چین از ایران، سهم بیشتری در این سقوط داشته است، به طوری که واردات چین از ایران از 17.4 میلیارد دلار در 9 ماه نخست سال 2018 در سال جاری میلادی به حدود 4.57 میلیارد دلار نزول کرده که کاهش 74درصدی نشان میدهد. صادرات چین به ایران هم در سه سال اخیر بیش از 40 درصد کمتر شده است.
