ژو رونگجی، نخستوزیر سابق چین که در طراحی و اجرای یکی از بزرگترین اصلاحات اقتصادی تاریخ معاصر نقش داشت، بر اثر بیماری در پکن درگذشت. او ۹۷ سال داشت.
به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، ژو که از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۳ نخستوزیر چین بود، به دلیل ایجاد تحولات گسترده در اقتصاد برنامهریزیشده، اصلاح بخش شرکتهای دولتی و مقابله با فساد شناخته میشود.
او طراح اصلی مذاکراتی بود که در سال ۲۰۰۱ به عضویت چین در سازمان تجارت جهانی (WTO) منجر شد؛ اقدامی که اقتصاد چین را بیش از پیش به روی بازارهای بینالمللی گشود و زمینهساز تحولات بزرگی در اقتصاد این کشور شد.
ژو در دوران رهبری جیانگ زمین، رئیس سابق حزب کمونیست چین، هدایت نوسازی نظامهای مالیاتی و مالی این کشور را برعهده داشت؛ اصلاحاتی که از پایههای اصلی تحول اقتصادی چین محسوب میشدند.
او همچنین نقش مهمی در انتقال آرام حاکمیت هنگکنگ در سال ۱۹۹۷ ایفا کرد و مدیریت پکن در جریان بحران مالی آسیا در سالهای ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ را برعهده داشت.
جان لی کاچیو، رئیس اجرایی هنگکنگ، در بیانیهای ضمن ابراز عمیقترین تسلیتها به مناسبت درگذشت ژو، از حمایتهای او از هنگکنگ قدردانی کرد.
او گفت ژو در مواجهه با چالشهایی مانند بحران مالی آسیا، از هنگکنگ برای حفظ اتحاد و بهرهگیری از نقاط قوت خود حمایت کرد و قاطعانه از رونق و ثبات هنگکنگ بهعنوان یک مرکز مالی بینالمللی حفاظت کرد.
لارنس لاو جوئنیی، اقتصاددان و رئیس و معاون سابق دانشگاه چینی هنگکنگ، گفت ژو به این نتیجه رسیده بود که کاهش ارزش پول چین نهتنها وضعیت چین را بهبود نمیبخشد، بلکه شرایط را برای دیگران نیز بدتر خواهد کرد. بنابراین تصمیم گرفت نرخ برابری یوان را ثابت نگه دارد و اقدامات انبساطی دیگری مانند بازپرداخت کامل مالیات بر ارزش افزوده کالاهای صادراتی چین را اجرا کند. این سیاست مؤثر واقع شد.
لاو افزود ژو همچنین متعهد بود به هنگکنگ برای عبور از بحران کمک کند و برای این منظور برنامههای اضطراری نیز آماده کرده بود. با این حال، فروپاشی شرکت Long-Term Capital Management و کاهش اعتبارات در دسترس صندوقهای پوشش ریسک که هنگکنگ را هدف گرفته بودند، باعث شد نیازی به اجرای این برنامههای اضطراری نباشد.
آخرین حضور عمومی ژو در اکتبر ۲۰۱۸ در پکن بود؛ زمانی که با اعضای هیئت مشورتی دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه شینهوا دیدار کرد. هنری پالسون، وزیر خزانهداری سابق آمریکا، تیم کوک، مدیرعامل اپل، و جینی رومتی، مدیرعامل وقت IBM، نیز در این نشست حضور داشتند.
آگهی رسمی درگذشت ژو که از سوی خبرگزاری شینهوا منتشر شد، او را «عضوی برجسته از حزب کمونیست، مبارزی کمونیست وفادار و آزموده، انقلابی و سیاستمداری برجسته از طبقه پرولتاریا و رهبری ممتاز برای حزب و کشور» توصیف کرد.
در این بیانیه از نقش ژو در هدایت چین برای عبور از تأثیرات شدید بحران مالی آسیا و «حفاظت قاطعانه از رونق و ثبات هنگکنگ بهعنوان یک مرکز مالی بینالمللی» تقدیر شده است.
همچنین به نقش او در تغییر جهت به سوی سیاستهای مالی و پولی انبساطی برای حفظ رشد اقتصادی باثبات و سریع اشاره شده است.
آگهی همچنین نقش ژو در پیشبرد اصلاحات نظام اقتصادی را برجسته کرده و به اصلاح شرکتهای دولتی اشاره میکند؛ اصلاحاتی که در آن ژو بر شفافتر شدن حقوق مالکیت و تفکیک وظایف دولت از فعالیتهای تجاری تأکید داشت.
در این بیانیه همچنین به نقش تعیینکننده او در هدایت «مذاکرات دشوار» برای عضویت چین در سازمان تجارت جهانی اشاره شده است؛ اقدامی که نحوه ادغام چین در اقتصاد جهانی را دگرگون کرد.
پل تریولو، شریک شرکت DGA-Albright Stonebridge Group، که در فاصله سالهای ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷ هنگام فعالیت در سفارت آمریکا در پکن با ژو ملاقات کرده بود، گفت: «ژو در آن زمان چهرهای منحصربهفرد در دولت چین بود؛ سخنوری توانمند، آشنا با فضای بینالمللی و قادر بود مسائل پیچیده اقتصادی را بهراحتی با مقامها و بازرگانان غربی به بحث بگذارد.»
به گفته او، تعامل ژو با چهرههایی مانند جوزف استیگلیتز و آلن گرینسپن نشاندهنده دورهای کمسابقه بود که در آن یکی از رهبران ارشد چین میتوانست درباره مسائل مهم جهانی، گفتوگویی واقعی و دوسویه با رهبران غربی داشته باشد.
دنیس سایمون، معاون سابق دانشگاه دوک کونشان، گفت ژو «از فشارهای غرب برای تحقق اصلاحات عمیقتری استفاده کرد که بدون یک فشار خارجی بزرگ، اجرای آنها دشوار بود». سایمون که اکنون در کالج شوارتزمن دانشگاه شینهوا تدریس میکند، در سال ۱۹۹۰ در نیویورک با ژو ملاقات کرده بود.
او گفت این دستاوردها زمینه را برای جهش اقتصادی چین فراهم کرد، هرچند هزینههای اجتماعی سنگینی نیز داشت که از جمله آنها میتوان به بیکار یا جابهجا شدن دهها میلیون کارگر بخش دولتی در مراکز صنعتی قدیمی اشاره کرد.
سایمون گفت: «چین امروز ممکن است به صراحت، شایستگی فنی و آمادگی ژو برای مقابله با منافع تثبیتشده نیاز داشته باشد، اما نمیتواند راهبرد اواخر دهه ۱۹۹۰ او را عیناً تکرار کند.»
او افزود: «چالش کنونی نهتنها مستلزم کاهش ظرفیت مازاد، بلکه نیازمند تقویت تقاضای خانوارها، بازسازی شبکه تأمین اجتماعی و تغییر مشوقهایی است که در حال حاضر دولتهای محلی و شرکتها را به سرمایهگذاری بیش از حد ترغیب میکنند.»
پاسکال لامی، مدیرکل سازمان تجارت جهانی از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳، گفت: «من همواره احترام و ارادت بسیار زیادی برای نخستوزیر ژو رونگجی قائل بودهام؛ کسی که در تاریخ در میان برجستهترین نوسازان چین باقی خواهد ماند.نحوه مدیریت روند پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی از سوی او، درسی استادانه در ژئوپلیتیک و ژئواکونومی بود.
ژو پس از کنارهگیری از نخستوزیری در مارس ۲۰۰۳ نیز به حمایت از مقامهای مرکزی تحت رهبری هو جینتائو و شی جینپینگ ادامه داد.
او همچنان دغدغه آرمان بزرگ سوسیالیسم با ویژگیهای چینی را داشت و قاطعانه از تقویت انضباط و پاکدستی حزب و مبارزه با فساد حمایت میکرد.
ژو عمیقاً به مردم علاقهمند بود و تأکید داشت کارکنان دولت باید خدمتگزار مردم باشند، شهامت بیان حقیقت را داشته باشند، از رنجاندن دیگران نترسند، به دنبال امتیازات ویژه نباشند، مسئولیتهای سنگین را برعهده بگیرند، با مسائل دشوار مسئولانه برخورد کنند و نتایج عملی ارائه دهند.
ژو پس از رسیدن به مقام نخستوزیری در سال ۱۹۹۸، گروه رهبری ملی علوم، فناوری و آموزش را تشکیل داد و ریاست آن را برعهده گرفت تا پیوند نزدیک میان علم، آموزش و اقتصاد را برای تقویت قدرت و شکوفایی کشور ترویج کند.
در دهه ۱۹۹۰، زمانی که تورم بالا، افزایش بدهیها و زیان شرکتهای دولتی ثبات مالی چین را تهدید میکرد، ژو از طریق متمرکز کردن سیاست مالی، کاهش تشریفات اداری و تعطیلی یا خصوصیسازی شرکتهای زیانده به مقابله با این خطرات پرداخت.
وانگ دان، مدیر چین در گروه اوراسیا، ژو را «بنیانگذار واقعی اقتصاد بازار سوسیالیستی چین» توصیف کرد.
او گفت: «پس از آن، اصلاحاتی با چنین عمقی در چین دیده نشده است؛ سیاستهای بعدی اساساً در جهت تقویت اصلاحاتی بودهاند که ژو در دهه ۱۹۹۰ هدایت آنها را برعهده داشت.»
ژو در سال ۱۹۲۸ در چانگشا، مرکز استان هونان در مرکز چین، متولد شد. او در سال ۱۹۵۱ با مدرک مهندسی برق از دانشگاه شینهوا فارغالتحصیل شد و سپس وارد خدمات دولتی شد و در زمینه سیاستگذاری اقتصادی منطقهای و ملی فعالیت کرد.
او از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸ معاون نخستوزیر و مسئول امور اقتصادی چین بود و پس از آن به مقام نخستوزیری رسید.
منبع: scmp
